Kalça Kireçlenmelerinde Total Kalça Protezi

0%
*Bu yazı tahmini 11 dakika 15 saniye okuma süresine sahiptir.

Kalça kireçlenmesi ekleminin yıpranmasıdır. Total Kalça Protezi ise yıpranan eklemin yapay bir eklemle değiş- tirilmesi ameliyatıdır. Vücudumuzdaki tüm eklemler kıkırdak yüzeyle kaplıdır. Yük binen eklemler ( kalça, diz ve ayak bileği ve omurga ) başta olmak üzere eklemlerin yıpranması veya kireçlenmesi, hastanın yaşına, kilosuna, yaptığı işe, kullandığı ilaçlara ve romatizmal hastalıklar gibi bazı diğer hastalıklara bağlı olarak meydana gelir. Bazen de sebebi bilinmez.

 

En önemli şikayet ağrıdır. Ağrı özellikle kasıkta olur ve uyluğun iç yüzünden dize kadar yayılabilir. Ağrı, başlangıçta uzun yol yürüyüşlerinde olurken ve istirahatle geçerken, yıpranma arttıkça daha kısa mesafe yürüyüşlerinde ağrı olmaya başlar ve istirahatle geçer. Yıpranma ilerledikçe ağrı istirahatte bile geçmez ve sonunda ağrı kesici ilaçlar bile etki etmez. Hastanın yaşam konforu bozulur, günlük işlerini bile yapamaz hale gelebilirler. Özellikle gece ağrısı başladığı zaman artık kıkırdakların eklemin belli bir alanında veya tümünde tamamen yıprandığını ve eklem yüzündeki kemiklerin artık birbirine değdiğini gösterir ki bu durum son aşamadır. Ağrı dışında eklemde sertlik, tutukluk, hareketlerde kısıtlılık, şekil bozukluğu ve kısalık görülebilir.

 

Tanı ve Tedaviye Başlangıç Süreci

Tanı çoğu zaman hastanın muayenesinde konur. Kalça hareketleri kısıtlı ve ağrılıdır. İlk önce yapılacak tetkik, kalçanın basit düz grafilerinin (röntgen) çekilmesi olmalıdır. Hastaların büyük çoğunluğuna basit röntgenle teşhis konulur. Başka hastalıklardan şüphelenilecek bulgu varsa röntgenden sonra Magnetik Rezonans veya Bilgisayarlı Tomografi çekilebilir.

 

Tedavini başında hastalığın ilk belirtilerinin görüldüğü dönemde kilo vererek, uzun süre ayakta durmayarak, uzun yollar yürümeyerek, ağır yük taşıyıcı işler yapmayarak ağrı kontrol altına alınabilir. Yani hasta yaşam standardını değiştirerek yıpranmayı azaltabilir ve o ölçüde de şikayetleri az olur. Bunlara rağmen şikayetler geçmez veya azalmazsa ağrı kesiciler ilave edilir. Yıpranma veya kireçlenme çok ilerlemiş ise ağrı kesiciler bile etki etmez olur. İşte bu aşamada cerrahi tedaviler gündeme gelir. Kalça kireçlenmesi veya yıpranması için günümüzde en iyi cerrahi seçenek gelişen teknoloji ve protez modelleri sayesinde Total Kalça Protezi ilk seçenek olmalıdır.

 

Ameliyat Öncesi Hazırlık

Hazırlık kan tahlilleri ve anestezi başta olmak üzere ilgi- 

li branş hekimlerinin muayeneleri ile başlar. Total Kalça Protezi uygulanacak olan hasta grubumuz genellikle 60-65 yaş üstü olduğu için şeker, hipertansiyon gibi ek hastalıkları olabilir ve bu durumun değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca protez yapılacak olan her hastaya Diş ve KBB muayenesi rutin olarak yaptırılmalıdır. İdrar şikayeti varsa mutlaka üroloji ve kadın doğum uzmanı görmelidir. Hastanın vücudunda enfeksiyon kaynağı tespit edilirse mutlaka tedavi edildikten sonra protez ameliyatı yapılmalıdır.

 

Hareketli bir eklem her zaman daha fonksiyoneldir. Kalça protezleri gereklilik halinde çocukluk çağı hariç hemen her yaşta yapmak mümkündür.

 

Altmış beş yaş altı hastalara genellikle seramik /seramik yüzeyli protezler kullanılmaktadır. Altmış beş yaş üstü hastalara ise sertleştirilmiş polietilen (plastik) / seramik veya plastik/metal yüzey kullanılmaktadır. Ancak yıpranma miktarı ( dayanma süresi)  seramik/ seramik yüzeyle aşağı yukarı aynı olan seramik/ plastik yüzey her yaşta kullanılabilinir.

 

Total kalça protezi nasıl yapılır ?

Total Kalça Protez ameliyatlarında herhangi bir tıbbi engel yok ise genelde tercih edilen anestezi şekli epidural veya spinal anestezi önerilmektedir.  Ancak bazı hastalar psikolojik nedenlerden dolayı veya özel istekleri doğrultusunda bu tür anestezi şekillerini istememektedirler. O zaman narkoz denilen genel anestezi ile ameliyat yapılmaktadır.

 

Kalça  protezlerinden sonra rehabilitasyona pek ihtiyaç duyulmaz.  Ameliyat öncesi hastaya tarif edilen basit kas güçlendirme egzersizlerinin ameliyat sonrası yapması istenir. Uzun süreli rehabilitasyona ihtiyaç duyuluyorsa hastanın şikayetiyle ilgili başka nedenler aranmalıdır. Total Kalça Protezi olan hastaların ameliyat akşamı veya ertesi günü ameliyatlı bacağı üzerine basarak yürüme- lerinde hiçbir sakınca yoktur. Hastalar ortalama 3 günde taburcu olurlar.

 

Protez uygulamasındaki amaçlarımızın başında ameliyat öncesi düşen yaşam konforunu ameliyat sonrası artırmaktır. Total Kalça Protezi ameliyatı olmuş ve ameliyat sonrası iyileşme sürecini tamamlamış (3 aydan sonra) kişiler ağır işçilik dışında her türlü işleri rahatlıkla yapabilirler.


Ameliyat Riskleri ve Komplikasyonlar

Teknik detaylara uyularak ve hastanın kendi kalçasının biomekaniğine uygun olarak yapılmış iyi bir protez 15-20 yıldan daha fazla dayanır. Total Kalça Protez ameliyatlarında protez parçalarının açılarını ve yüksekliğini hastanın orijinal açılarında ve yüksekliğinde yapmak ne kadar önemli ise protez parçalarını yerinde tutan yumuşak dokunun dengelenmesi de o kadar önemlidir.

 

Protez parçaları uygun açılarda yerleştirilemez ve de yumuşak doku dengelemesi iyi yapılamaz ise o protezin dayanma süresi uzun olmayacağı gibi komplikasyon görülme ihtimali de artacaktır. Total Kalça Protezleri aslında “tek seferlik” ameliyatlardır ve en yüksek başarı ilk yapılan ameliyatla alınır. Aksi halde her yapılan ameliyatta başarı şansı azalacaktır.

 

Ameliyat öncesi ağrının kaynağı iyi tespit edilmelidir. Şayet ağrı kalçadan kaynaklanıyorsa ameliyat sonrası kalça kaynaklı ağrı tamamen geçer.  Kalça kaynaklı ağrı geçmemiş ise ağrının nedeni bulununcaya kadar enfeksiyon olarak kabul edilmelidir. Ameliyat öncesi olmayan bel ağrısı ameliyattan sonra olabilir. Bu ağrı geçicidir.

Total Kalça Protez ameliyatlarından sonra önemsenecek düzeyde görülebilecek komplikasyonlar enfeksiyon, protez çıkığı ve tromboembolidir.

 

Erken dönemde enfeksiyon belirtisi olarak yarada kızarıklık akıntı olabilir. Ancak ameliyattan sonra geçme- yen bir ağrı varsa aksi ispat edilinceye kadar ağrının nedeni enfeksiyon olarak kabul edilmeli ve ona göre davranılmalıdır. Ameliyattan sonra 3-4 hafta içinde enfeksiyon tanısı konulabilirse erken müdahale ile protezler çıkartılmadan enfeksiyonu tedavi etmek mümkündür. Ancak 3-4 haftadan sonra enfeksiyon tanısı konulursa protezleri çıkartmadan enfeksiyonu tedavi etmek mümkün olmayacaktır. Tanı, kan tahlilleri ve ileri rad-

yolojik incelemeler ile konur. Enfeksiyondan korunmak için ameliyat öncesi incelemelerde hastada enfeksiyon kaynağı varsa tespit edilmeli ve öncelikli olarak enfeksiyon tedavi edildikten sonra protez ameliyatı yapılmalıdır. Enfeksiyondan korunmanın en önemli aşaması antibi yotiktir. Ameliyattan 1 saat önce başlanacak ve toplam bir gün olacak şekilde koruyucu antibiyotik uygulanmalıdır. Bir günden fazla yapılacak antibiyotik gereksiz ve faydasızdır. Tam tersine zararlı bile olabilir. Ayrıca ameliyathane güncel kriterlere uygun olacak şekilde temiz olmalıdır. Bu gibi önlemlere rağmen enfeksiyon görülme ihtimali sıfır olmamaktadır.

 

Total Kalça Protezi Çıkığı

Total Kalça Protezi çıkığı önemli problemlerden biridir ve değişik faktörlere bağlıdır. Kadın cinsiyet, 80 yaş üzeri, geçirilmiş cerrahi, kırık sonrası kireçlenme, kalça çıkığı, kas hastalıkları, çocuk felci, Parkinson, epilepsi, demans, alkolizm ve psikoz risk grubu hastalardır.  Kalça protezlerinden sonra çıkığın görülmemesi için protez parçaları hastanın kendi kalçasının anatomisine ve açılarına uygun olarak yerleştirilmeli ve yumuşak doku dengesi iyi kurulmalıdır. Tekrar protez çıkığı olmaması için çıkığa yol açan sebep veya sebepler tespit edilmeli ve ona göre tedavi yapılmalıdır. Sebep, protez açıları ise bu açılar doğru olarak yeniden oluşturulmalıdır. Sebep yumuşak doku dengesizliği ise yumuşak doku dengesi yeniden kurulmalıdır. Sebep, daha önceki yapılan mükerrer ameliyatlara ve enfeksiyona bağlı olarak kalça protezini yerinde tutan önemli kasların harabiyeti ise aynı model protez kullanmakta ısrar edilmemeli farklı protez modelleri kullanılarak tekrar çıkık önlenebilir.

* OECD ülkelerinin üniversite mezunlarının dakika başına okuyabildiği kelime sayısı baz alınmıştır.